Kleine voorwerpen, grote tramverhalen
Niet alleen trams vertellen geschiedenis. Ook kaartjes, legitimatiebewijzen, gidsjes, sleutels, zonnebrillen en geldwisselaars laten zien hoe reizigers en personeel de Amsterdamse tram dagelijks gebruikten.
De collectie rond de tram
De Museumtramlijn richt zich in de eerste plaats op het rijdend houden van historische trams en bussen. Toch hoort daar veel omheen bij: gebruiksvoorwerpen, documenten en herinneringen. Omdat er geen vaste tentoonstellingsruimte is, blijven veel stukken in depot. Ze worden goed bewaard dankzij schenkingen van mensen die hun zolder opruimen, familiegeschiedenis doorgeven of oud GVB-materiaal willen behouden.
Voorwerpen maken het dagelijks werk tastbaar
Personeel
Een geldwisselaar, legitimatiekaart of zonnebril vertelt iets over conducteurs, bestuurders en de praktische kant van hun werk.
Reizigers
Trajectkaarten, gidsjes en abonnementen laten zien hoe mensen hun ritten planden en betaalden.
Stad
Sleutels, koersborden en lijnkleuren verbinden de collectie met remises, straten en plekken die nog steeds herkenbaar zijn.
Stukken met een verhaal
Zonnebril voor trambestuurders
Deze zonnebrillen met etui zouden voor de oorlog aan Amsterdamse trambestuurders beschikbaar zijn gesteld. De veren vormen zich precies naar de oren.
Sleutels van de Tollensstraat
Volgens het verhaal kwamen deze sleutels van een van de laatste medewerkers van de oude remise Tollensstraat, nu bekend als De Hallen.
Gidsje uit circa 1926
Een gidsje met de loop der lijnen, trajectlengtes, rijtijden en een stratenregister. Geen kaartje, maar wel een praktisch venster op reizen in die tijd.
Legitimatiekaart
Een soort stamkaart waarmee bepaalde groepen korting konden krijgen op momenten dat de gewone weekkaart niet van toepassing was.
Trajectkaart uit 1929
Ook honderd jaar geleden bestonden er al allerlei vormen van abonnementen om goedkoper met de tram te reizen.
Conducteur in functie
Op deze foto zie je een conducteur met een geldwisselaar voor munten uit het gulden tijdperk. Tramparafernalia gaat niet alleen over spullen, maar ook over de mensen die ermee werkten en de reizigers die ze hielpen.
Brievenbus aan boord
Tegenwoordig zien we steeds meer brievenbussen uit het straatbeeld verdwijnen. Maar wist je dat Amsterdamse trams en bussen vroeger ook rondreden met een brievenbus? Vanaf 1922 werd deze service ingevoerd: bij trams aan de achterzijde en bij bussen aan de voorzijde. Bij het Centraal Station werden de brievenbussen geleegd voor verdere verspreiding, meestal per posttrein. Tussen 1985 en 1990 verdween deze service vanwege verminderd aanbod van brieven.
Het gereedschap van de conducteur
Amsterdamse tramconducteurs droegen hun klassieke geldwisselaar tot ongeveer 1970. Daarna verdwenen ze omdat het GVB de conducteursfunctie afschafte: reizigers moesten voortaan zelf hun kaartje kopen, waardoor contant geld wisselen in de tram overbodig werd.
Waarom dit raakt: zo’n voorwerp laat meteen zien hoe anders reizen vroeger werkte. De conducteur was verkoper, informatiepunt, controleur en herkenbaar gezicht van de rit.
Heeft u nog tramspullen?
Heeft u thuis nog Amsterdamse tramspullen, documenten, foto’s of voorwerpen liggen? Neem contact op voordat ze verdwijnen. Niet alles hoeft groot of zeldzaam te zijn; juist gewone gebruiksvoorwerpen vertellen vaak een prachtig verhaal.
- Kaartjes, abonnementen en dienstregelingen
- Personeelsstukken en legitimatiebewijzen
- Foto’s, sleutels, borden en kleine gebruiksvoorwerpen
- Verhalen bij objecten zijn extra waardevol
Van zolder naar collectie
Veel stukken komen uit nalatenschappen, opruimingen of van families van oud-medewerkers. De Museumtramlijn bewaart ze zorgvuldig, ook wanneer ze niet direct getoond kunnen worden.
Een korte beschrijving van herkomst, naam, jaartal of verhaal helpt enorm om een object later goed te kunnen plaatsen.
Iets aanbieden of navragen?
Stuur bij voorkeur een korte omschrijving en, als het kan, een foto. Dan kan de collectieploeg beter inschatten wat het is en hoe het past binnen de verzameling.